Raadscommissie

De voorzitter opent de vergadering.

Er zijn geen mededelingen.

Conform.

Het verslag wordt gewijzigd vastgesteld:
Op pagina 1 staat de zin: "De gemeente Stadskanaal wil hoog gaan inzetten qua terabytes". Het betreft geen terabytes, maar terawattuur.
Pagina 2 staat: "de gemeente Stadskanaal staat op plek vier". Dat moet zijn de regio, de provincie Groningen.

Er hebben zich geen insprekers gemeld.

De concept Ambitienota 2021-2024 wordt vanavond opiniërend behandeld. De belangrijkste vraag is volgens de voorzitter: “Bevestigt u het uitgangspunt om de begroting reëel en structureel in evenwicht te brengen.”

De heer Hofstra (PvdA)
Namens de gehele gemeenteraad is vandaag een persbericht uitgebracht waarin namens alle fracties de vraag die de voorzitter noemt met “neen” wordt beantwoord. De gemeenteraad kondigt in dat persbericht aan om geen sluitende begroting vast te stellen. Waarom niet? Inmiddels hebben we de afgelopen jaren al vier bezuinigingsrondes gehad. Dit zou de vijfde zijn geworden . Albert Einstein heeft gezegd: “Alleen een dwaas doet steeds hetzelfde en verwacht steeds een ander resultaat”. De heer Hofstra roept op om geen dwaas te zijn en hier een streep te trekken. De kwaliteit van de voorzieningen en regelingen die we in onze gemeente hebben is ons lief. Dat geldt ook voor de kwaliteit van de  besluitvorming. Onder deze omstandigheden kunnen wij beide niet waarborgen en dat betekent dat wij geen sluitende begroting in willen dienen.
Dat is een belangrijk signaal richting de provincie, maar vooral naar het Rijk. Wij willen hiermee aangeven dat het zo echt niet langer gaat. Wij slaan, als we deze maatregelen zouden nemen, de bodem onder de leefbaarheid en de kwaliteit van de samenleving weg. Tot nu toe hebben we dat met veel kunst en vliegwerk weten te voorkomen, maar met het pakket dat nu voorligt is dat niet haalbaar.
Hiermee heeft de heer Hofstra ook de vervolgvragen die het college aan de raad stelt beantwoord. In alle drie pakketten zitten wel maatregelen die niet controversieel zijn, bijvoorbeeld het verhogen van toeristenbelasting. Hij vraagt het college om die uit te zoeken en door te rekenen wat die opleveren. Dat verandert echter niets aan het principebesluit van de raad dat hier de grens bereikt is. Het is heel belangrijk dat dit heldere signaal nu gegeven wordt.
Als we een sluitende begroting zouden vaststellen zou men op het Martinikerkhof in Groningen en in Den Haag ten onrechte denken dat Stadskanaal het weer voor elkaar gebokst heeft. Dan ziet men in Groningen en Den Haag niet het leed dat daarachter schuil gaat.
“Tot hier en niet verder!”

Het is volgens de heer Hofstra een historische avond. Hij merkt op dat de provincie hier een partner van de gemeente is en hoopt dat de provincie creatief omgaat met het preventief toezicht waaronder de gemeente geplaatst al worden.
Preventief toezicht en een artikel 12-status horen een uitzondering te zijn. Als hij echter naar andere gemeenten kijkt lijkt het alsof dat wel de gewoonte gaat worden. Dat is een aantasting van de autonomie van gemeenten en van de beslissingsbevoegdheid van gemeenteraden. Gemeenteraden door het gehele land moeten dat niet accepteren. Hij doet een oproep aan andere gemeenten die het nog wel kunnen rondbreien om op de één of andere manier toch richting het Rijk aan te geven dat ze ook in een moeilijk schuitje zitten. Hij hoopt op solidariteit van gemeenten onderling.

De heer Klopstra (VVD)
Sluit zich aan bij het betoog van de heer Hofstra.
Als aanvulling memoreert hij dat het niet alleen om de voorzieningen gaat, maar ook om de bijdrage die de burgers leveren in het dekken van de kosten die de gemeente maakt. Het is hartstikke mooi dat de landelijke politiek kan roepen “Landelijk gezien brengen we de lasten naar beneden”. Daar wordt echter niet bij verteld dat op gemeentelijke niveau vervolgens de lasten moeten worden verhoogd, zodat de burger er nog steeds niets mee opschiet. Het gaat hier bijvoorbeeld om de afvalstoffenheffing, de ozb, et cetera. Vorig jaar hebben we daar al een flinke duit in het zakje gedaan.
Ook wat de VVD betreft is de grens echt bereikt.

De heer Bieze (GBS)
Gemeentebelangen staat precies hetzelfde in het verhaal van de heren Hofstra en Klopstra.
We hebben vanaf 2010 bezuinigd, ook in de tijden van hoogconjunctuur. GBS trekt nu ook de grens. Het is nu genoeg geweest. Onze voorzieningen dreigen afgebroken te worden, bijvoorbeeld door het sluiten van zwembaden, de bibliotheek en theater Geert Teis. Dat tast de leefbaarheid van de gemeente enorm aan.
Er zitten wel technische maatregelen in het pakket, die doorgevoerd zouden kunnen worden. Maar over wat de leefbaarheid en de kwaliteit van leven van burgers en instellingen raakt, zegt GBS: “Genoeg is genoeg!” Daar trekt GBS de streep. GBS is voorstander van het indienen van een niet-sluitende begroting. Daarna zien we wel waar de provincie mee gaat komen.

De heer Mellies (Lokaal Betrokken)
Sluit zich aan bij de vorige sprekers, ook Lokaal Betrokken gaat voor een niet-sluitende begroting. Volgend jaar wordt een tekort van zeven miljoen verwacht en de jaren daarna ook nog forse tekorten. De maatregelen die op papier gezet zijn raken de inwoners van de gemeente zo erg dat we moeten zeggen: “Tot hier en niet verder!”. We moeten de hakken in het zand steken.
Lokaal Betrokken vind dit heel erg jammer. Maar vorig jaar hadden we ook al een behoorlijk gat in de begroting. Dat hebben we kunnen dichten door een greep te doen uit de reservepot. De reservepot was redelijk goed gevuld doordat er jarenlang goed financieel beleid is gevoerd. Het is bijzonder sneu om nu te zien dat de bodem in zicht is, doordat er structureel te weinig middelen van het Rijk komen. Het is volgens de heer Mellies van de zotte dat we moeten gaan bezuinigen om het Rijk tegemoet te komen. Lokaal Betrokken gaat erin mee dat een niet-sluitende begroting wordt ingediend.
We begeven ons hiermee misschien op glad ijs, maar Lokaal Betrokken durft die strijd wel  aan.

De heer Remmerts (CDA)
Het CDA vindt het heel belangrijk dat er goed rentmeesterschap bedreven wordt.
Het CDA was altijd van mening dat het huishoudboekje goed op orde moest zijn. Als het tegen zit moet de tering naar de nering worden gezet en als het helemaal erg wordt moet de broekriem worden aangehaald.
De afgelopen weken heeft het CDA zich afgevraagd: “Wat kan nu nog? Wat is voor de inwoners van de gemeente nog redelijk? Wat is rechtvaardig? En wat is nog aanvaardbaar?” Net zoals de eerdere sprekers aangaven vind het CDA ook dat de grens van wat nog redelijk, rechtvaardig en aanvaardbaar is nu zeer nadrukkelijk bereikt is. Het lukt de gemeente vanwege structurele en onredelijke begrotingen van het Rijk niet om een begroting en meerjarenraming met zwarte cijfers neer te leggen. Dat vindt het CDA bijzonder jammer en niet meer acceptabel. Het CDA begrijpt dat de gemeente Stadskanaal daar niet uniek in is. Er zijn vele gemeenten, ook in de nabije omgeving, die hun financiën niet meer op peil kunnen houden. Bijna iedereen heeft fors ingeteerd op de reserves en dreigt door de bodem van wat nog redelijk, rechtvaardig en aanvaardbaar is heen te zakken, met alle gevolgen voor de burgers van dien. Ook de fractie van het CDA wil vanavond een zeer duidelijk signaal afgeven aan zowel de provinciale als landelijke overheid dat de grens is bereikt. “Het kan gewoon zo niet verder!” We willen de leefbaarheid van onze dorpen, wijken en buurten behouden en ook beschermen. De rek is wat het CDA betreft absoluut uit de gemeentelijke financiën. Het CDA vind het onverantwoord om nu koste wat kost te gaan voor een sluitende begroting.
Het CDA realiseert zich de consequenties. Het zal waarschijnlijk leiden tot preventief toezicht, het opstellen van een herstelplan en wellicht de opmaat naar aan artikel 12-status. Maar wanneer we nú niet pas op de plaats maken, wanneer wij nú niet nadrukkelijk aangeven dat onze nationale overheid haar verantwoordelijkheid moet nemen inzake de herijking van het gemeentefonds, het sociale domeinen en ook nog eens de structurele gevolgen van de Corona-crisis, doen we onze burgers ernstig te kort. Er zal anders nooit een verandering in denken en handelen plaatsvinden.
Het CDA gaat ook voor een niet-sluitende begroting.

Mevrouw Luijken (SP)
Mevrouw Luijken sluit zich aan bij de eerdere sprekers. De SP gaat deze bezuinigingen ook niet uitvoeren  of goedkeuren. Dit is maatschappelijk onverantwoord. Dit is de reden dat de SP-wethouder in het voorjaar opgestapt is. Het is een “No Go”.
Mevrouw Luijken vraagt de wethouder of de raad nog zeggenschap heeft op het herstelplan? Hoe werkt dat precies?

De heer Pals (D66)
Ook de heer Pals sluit zich bij de eerdere sprekers aan.
Hij is een blij en trots raadslid, omdat de raad unaniem tot dit besluit is gekomen en dit unaniem wil  uitdragen en uitvoeren. Hij brengt zijn bijdrage tijdens de begrotingsbehandeling van vorig jaar in herinnering. “We willen een oproep doen. We zijn inmiddels tien jaar aan het bezuinigen. De lasten gaan omhoog en de leefbaarheid naar beneden. Een treurige constatering. We blijven brandjes blussen, maar we hebben inmiddels niet genoeg blusmateriaal meer. We hebben ons uitgebreid afgevraagd of we onszelf iets moeten verwijten over de afgelopen tien jaar. We hebben er alles aan gedaan om onze begroting sluitend te krijgen. Hieronder hebben onze inwoners het zwaar. Door de decentralisaties en zaken als jeugdzorg moeten we vooral naar een partij kijken, het rijk. Brandbrieven en wekelijke artikelen in de media mogen niet baten. En Stadskanaal is niet de uitzondering. Daarom willen wij pleiten om de gemeente Zwijndrecht te volgen en geen sluitende begroting in te dienen. Wij willen andere gemeenten oproepen om hetzelfde te doen. Waarschijnlijk komen we dan onder toezicht. Maar veel erger dat dit kan het niet.”
D66 vindt dat we als gezamenlijke raad moeten gaan voor kwaliteit van de samenleving. Die willen we in stand houden, want als we die kwaliteit niet leveren wil niemand meer in Stadskanaal wonen. Ook de kwaliteit van het bestuur willen we in stand houden.

De heer Van Beek (ChristenUnie)
Altijd is de gemeente Stadskanaal constructief geweest door voor een sluitende begroting te gaan. Nu zijn we beland op het punt dat ChristenUnie zegt: “Dit is genoeg, nu doen we het niet meer.” Tien jaar lang heeft de gemeente bezuinigd over de rug van de burger. Het kan toch niet zo zijn dat de gemeente te weinig geld krijgt uit Den Haag en dat het kwaliteit van de samenleving op het spel staat. We hebben altijd getracht om de kwaliteit van het bestuur hoog te houden in Stadskanaal. Maar we staat nu op het punt dat we zeggen: “Het is klaar. Wij hebben genoeg gedaan.” Laat de provincie zijn blik maar op onze financiën werpen om te kijken of wij wel of niet gekke dingen doen.
De gemeente zal de opdracht krijgen om een herstelplan te schrijven. Hij neemt aan dat de raad meegenomen wordt bij het maken van een herstelplan. De heer Van Beek vindt het mooi dat de raad unaniem is met zijn uitspraak om een niet-sluitende begroting in te dienen. Hij hoort graag hoe het proces verder gaat lopen richting de provincie.
De ChristenUnie sluit zich aan bij de oproep van de heer Hofstra richting andere gemeenten.
De heer Van Beek vraagt of het college komt met een lijst met bezuinigingen die de raad nu wel door kan voeren.

Wethouder Hamster
Zelden heeft hij de raadsfracties met zoveel vuur, elan en overtuiging een unanieme boodschap horen uitspreken op een dusdanig groot onderwerp. De boodschap dat de raad vanavond geeft is heel helder. Na tien jaren bezuinigingen is de grens bereikt. Er moet een signaal afgegeven worden.
De raad beseft dat er waarschijnlijk toezicht zal volgen en aan een herstelopdracht moet worden gewerkt. Onder toezicht zal de gemeente de mogelijkheid krijgen van een begrotingsscan. Die kan volgens de heer Hamster twee mogelijke uitkomsten hebben. “Of we krijgen inzicht waar ruimte is of er wordt bevestigd dat we geen hele gekke dingen aan het doen zijn in Stadskanaal. Beide zijn goede uitkomsten.”
Het college begrijpt het signaal dat de raad afgeeft. Heeft niet voor niets de vraag aan de raad gesteld of deze wel of geen sluitende begroting en meerjarenraming in wil dienen. In de vorige commissievergadering heeft hij verteld dat het college aan 3,5 miljoen bezuinigingen kwam met min of meer aanvaardbare bezuinigingen. Daarmee waren we er dus nog niet. De Ambitienota geeft inzicht wat er nodig is om wel een sluitende begroting in te dienen. De reactie van de raad is duidelijk: “Niet op deze manier en niet nu.”

Wat betekent dit nu? Het college gaat nu het concept van de begroting nalopen om een zo goed mogelijk raadsvoorstel op te stellen dat op 9 november behandeld kan worden.
Een aantal raadsleden heeft aangegeven het college de ruimte te willen geven om apolitieke of no regret-maatregelen wel inzichtelijk te maken, zoals de toeristenbelasting.
Het college neemt de ruimte om voor 9 november nog een overzicht te sturen dat op 9 november als 1e begrotingswijziging wel vastgesteld kan worden. Het college zal filteren op gevoeligheid en zal dit aan de raad sturen. Verder stonden er drie kleine investeringen in de ambitienota, opgeteld voor 22 duizend euro structureel. Die zullen ook worden voorgesteld op 9 november. Tot slot: de septembercirculaire zal nog verwerkt worden. De raad heeft op 9 november dus een volledig verhaal.
Wethouder Hamster constateert dat de raad wel zijn verantwoordelijkheid wil nemen en het aanvaardbare gaat doorvoeren. Het college zal daarvoor een lijst opstellen van zaken die haalbaar zijn, zodat het tekort niet verder zal oplopen dan nodig is. Verder zal het college de boer op gaan om dit signaal van de gemeenteraad zo hard, duidelijk en zo scherp mogelijk te laten klinken.
De gemeenteraad zal het herstelplan vaststellen.

Afrondend concludeert de voorzitter dat de raad unaniem van mening is dat er geen sluitende begroting wordt ingediend en dat de grens is bereikt.

Er zijn geen vragen.

De voorzitter sluit de vergadering.